Strona główna arrow Czytelnia arrow Rozwój dziecka arrow Dziecko przychodzi na świat
Dziecko przychodzi na świat PDF Drukuj Email

W momencie porodu dokonuje się w organizmie dziecka prawdziwa rewolucja. Następuje przejście ze świata wodnego do życia w atmosferze powietrza z dużą ilością tlenu. Tlen był dotychczas dostarczany dziecku wraz z krwią pępowinową. Krew pępowinowa zawiera specjalny barwnik - hemoglobinę płodową. Hemoglobina ta wychwytuje więcej cząsteczek tlenu niż hemoglobina dorosłego. Dzięki temu odpowiednia ilość tlenu jest doprowadzana do wszystkich narządów, a dziecko mimo życia "pod wodą" może rozwijać się prawidłowo.

Wraz z pierwszym krzykiem dziecko wciąga powietrze nieczynnymi dotychczas drogami oddechowymi. Pęcherzyki płucne rozprężają się i muszą po raz pierwszy pobrać tlen bezpośrednio z powietrza. Następnie naczynka krwionośne skupione w ściankach pęcherzyków płucnych przekazują tlen do krwi. Bogata w tlen krew popłynie teraz naczyniami do wszystkich narządów. Krążenie krwi zmieniło się radykalnie. Nie ma łożyska, naczynia biegnące od łożyska są nieczynne. Krew utlenia się w płucach i nie miesza się z krwią pozbawioną tlenu, wracającą od narządów. Wobec tego znika otwór między przedsionkami serca, a zwiększają pojemność tętnice i żyły płucne.
W układzie pokarmowym też następuje całkowita zmiana. Dotąd składniki odżywcze przypływały z krwią prosto do tkanek. Przewód pokarmowy nie trawił ich i nie wydalał. Dziecko łykało jedynie wody płodowe i ssało palec dla zabawy. Czynności te stają się teraz podstawową funkcją życiową - odżywianiem. Głód jest dla noworodka bardzo silnym bodźcem. W zaspokojeniu głodu pomagają mu wrodzone odruchy: szukania, ssania i łykania. Noworodek ma jeszcze słaby wzrok, ale odróżnia ciemne od jasnego. Łatwo rozpozna dwa ciemne punkty - otoczki wokół brodawek sutkowych. Na skutek pocierania warg o wystającą brodawkę odruchowo otwiera buzię. Mama musi mu pomóc chwycić pierś. Podrażnienie granicy podniebienia twardego i miękkiego przez sięgającą aż tam brodawkę pobudza odruch ssania. Wargi, policzki i język zaczynają miarowo poruszać się i uciskać otoczkę wokół brodawki. Do gardła zaczyna spływać pokarm, który ma smak podobny do wód płodowych. Noworodek umie odróżniać smaki! Jelita zaczynają trawić, wchłaniać, kurczyć się i wydalać resztki. Dla ułatwienia pokarm matki zawiera niektóre enzymy trawienne. W pierwszych dniach noworodek wydala zalegającą w jelitach smółkę (bardzo ciemny stolec), potem przez kilka dni wydala kilka razy dziennie stolec brunatny (przejściowy), potem żółty z białymi grudkami.
Nerki dotychczas nie spełniały swojej roli. Funkcje oczyszczania organizmu spełniało łożysko. W pierwszych 2 dobach filtrowanie jest jeszcze słabe. Dziecko albo wcale nie oddaje moczu (5% noworodków) albo 2-3 razy na dobę oddaje dość ciemny mocz w niewielkiej ilości. Dopiero od trzeciej doby oddaje jasny mocz od 6 do kilkunastu razy na dobę.
Układ odpornościowy z powodu braku kontaktu z antygenami nie produkował przeciwciał. Pod koniec trwania ciąży, wraz z krwią do organizmu dziecka docierały gotowe ciała odpornościowe. Po urodzeniu dziecko jest narażone na kontakt z substancjami i mikroorganizmami, przed którymi musi się bronić. Jednak ilość wytwarzanych przeciwciał jest jeszcze bardzo niewielka, bo układ jest jeszcze niedojrzały. Na szczęście sporą ilość przeciwciał otrzymuje dziecko wraz z pokarmem, a zwłaszcza z siarą.
Skóra, błony śluzowe miały dotychczas kontakt jedynie z płynem o idealnie łagodnej temperaturze. Teraz dziecko musi znieść dotyk ubrań, pieluch, zmiany temperatury. Zmysł dotyku jest już dobrze rozwinięty. Skóra noworodka jest bardzo delikatna, łatwo ulega urazom. Śluzówki nie stanowią jeszcze wystarczającej bariery dla licznych intruzów w postaci np. drobnoustrojów.

PSYCHIKA i ZMYSŁY

Otoczenie wód płodowych skutecznie izolowało dziecko od silnych bodźców. Teraz wszystkie bodźce docierają silniej, a noworodkowy układ nerwowy jest jeszcze bardzo niedojrzały. Noworodka męczy ostre światło, dotyk szorstkich i twardych przedmiotów, zmiana temperatury, hałas. Dobrze odbiera bodźce z wnętrza organizmu jak głód, skurcze jelit, ból brzucha. Na większość reaguje krzykiem - swoją pierwszą mową. Przed natłokiem bodźców zewnętrznych chroni go sen. Noworodek bardzo dużo śpi, choć jedne dzieci śpią długo i budzą się rzadko, inne śpią krótko i budzą się bardzo często.
Najlepiej wykształcone są odruchy potrzebne do zdobywania pożywienia - odruch szukania, łykania i ssania. Ponadto obserwuje się szereg odruchów charakterystycznych tylko dla tego okresu:

  • Odruch Moro - jeśli poruszymy gwałtownie kocykiem, na którym leży noworodek, wyrzuci on raczki na boki, krzyknie lub "zdziwi się", następnie przywiedzie rączki i nóżki do siebie, tak jakby chciał coś objąć. Podobnie zareaguje na ostry dźwięk lub silne światło.
  • Odruch chwytny - jeśli palcem lub innym przedmiotem dotkniemy wnętrza dłoni noworodka, zaciśnie na nim rączkę.
  • Odruch skręcania tułowia - jeśli podrapiemy dziecko w boczek, to skręci w tę stronę całe ciałko.
  • Odruch pełzania - jeśli dłonią podeprzemy stopy leżącego na brzuchu noworodka, wykona on ruch skokowy do przodu.
  • Odruch automatycznego chodzenia - jeśli przytrzymując dziecko pod paszki dotkniemy jego stopami podłoża, będzie na przemian podnosić nóżki jak przy chodzeniu.

Wszystkie układy młodego organizmu dziecka są jeszcze bardzo niedojrzałe. Dlatego noworodek wymaga troskliwej opieki i wielkiej dbałości. W tym czasie całym światem biologicznym i psychicznym jest dla dziecka matka. Mleko mamy, ciepło jej ciała, jej głos od dawna znany, miarowe, też dobrze znane bicie jej serca - to wszystko łagodzi przejście w nowy, nieznany świat, pomaga wzrastać i chroni przed nieprzyjemnymi bodźcami.

OPIEKA

  • Pierwsza doba - szczepienie przeciwko gruźlicy (szczepionką BCG) i wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (szczepionką Engerix)
  • Po upływie 3 dób - pobranie krwi z piętki na badanie w kierunku fenyloketonurii ( w razie wykrycia tego defektu metabolicznego rodzice zostają powiadomieni listownie)
  • Szpital zawiadamia o narodzinach dziecka poradnię D, ale jeśli nie pojawia się w ciągu tygodnia położna środowiskowa, warto samemu zgłosić dziecko tam, gdzie chcemy aby było leczone
  • Szpital zawiadamia też Urząd Gminy, tej do której należy szpital, Urząd Gminy wyznacza termin, kiedy trzeba zgłosić się z dowodami rodziców i wybranym imieniem
  • Jeśli dziecko rodzi się w domu poradnię trzeba zawiadomić samemu i tam wykonać wyżej wymienione zabiegi, a do Urzędu Gminy w miejscu zamieszkania trzeba zgłosić się samemu w ciągu 6 tygodni od porodu
  • W domu dbajmy o dobre powietrze. Temperatura w pokoju powinna mieścić się między 16-21 st. C. Trzeba też dbać, aby powietrze nie było za suche. W tym celu warto często wietrzyć. W sezonie grzewczym warto wieszać mokre pieluchy, ręczniki na kaloryferach lub zaopatrzyć się w nawilżacz. Dziecko poniżej 3000g masy ciała będzie bardzo łatwo się wychładzać, więc trzeba je ciepło okrywać. Odradzam przegrzewania dziecka. Nie należy utrzymywać w mieszkaniu temperatury pow. 25 st.. Do karmienia trzeba dziecko ubierać lżej, bo wykonuje wysiłek i "rozgrzewa się". Żeby zorientować się w sytuacji sprawdzamy ciepłotę rączek - powinny być chłodne, ale nie lodowate oraz karczek - nie powinien być spocony.
  • Kikut pępowiny przemywamy 70% czystym spirytusem (można zamówić w aptece) przy użyciu wacików owijanych na patyczku lub pałeczek do czyszczenia uszu. Dezynfekować trzeba nie tylko sam kikut, ale też zagłębienie wokół niego. Po zabiegu osłonić jałowym gazikiem lekko nasączonym spirytusem i założyć pieluszkę tak, aby go nie zakrywała. Staramy się go nie moczyć przy kąpieli. Powinien ładnie przyschnąć, a około 10- 14 dnia odpaść.
  • W pierwszych dobach kąpiemy dziecko "na sucho" przy pomocy wacików i przegotowanej wody. Warto pozwolić mazi płodowej wchłonąć się w sposób naturalny. Myjemy buzię, pupę i fałdy skóry.
  • Po kilku dniach można wykonać pierwszą kąpiel w dziecięcej wanience. Kąpiel dobrze jest robić wtedy, gdy nikt z domowników się nie spieszy, najlepiej przed wieczornym, długim karmieniem. Tradycyjnie kąpiel najlepiej wykonują ojcowie!
  • W nocy warto nie palić pełnego światła, tylko boczną lampkę. Warto przewijanie i karmienie wykonywać w ciszy, bez szczególnych zabaw i atrakcji. Wtedy dziecko szybciej nauczy się przesypiać dłuższe fragmenty nocy i zacznie odróżniać pory dnia.
  • Łóżeczko dziecięce musi mieć dobry, równy materacyk. Jeśli nasz malec będzie spał w koszu, wózku czy zajmował część łoża rodziców, musi leżeć na równej powierzchni, bez zagłębień i poduszek. W dzień, gdy mamy kontrolę nad dzieckiem można układać go do snu na brzuszku, plecach i na boku, w nocy na plecach i na boku.
  • Przy każdym przewijaniu, trzeba umyć pupę i posmarować kremem o właściwościach odkażających np. Linomag, Sudocrem. Uwaga, u dziewczynek nie należy specjalnie usuwać wydzieliny, która pojawia się na wargach sromowych. Nie należy ciągnąć za obie stopy ani za jedną nóżkę. Należy podkładać dłoń pod pośladki i w ten bezpieczny sposób unosić pupę do mycia i przewijania.
  • W pierwszych dobach warto używać pieluszek tetrowych, aby mieć kontrolę nad ilością wypróżnień. Potem decyzja należy do rodziny. Zwykła tetra, na której wychowały się całe pokolenia dzieci ma swoje zalety. Jest przepuszczalna dla powietrza, nie uczulająca i ekologiczna. Pieluchy jednorazowe mają również sporo zalet. Przede wszystkim są bardzo wygodne, zwłaszcza w nocy i na spacerze czy w podróży. Powinno się dawać dziecku dwie pieluchy, aby stwarzać warunki dla prawidłowego rozwoju stawów biodrowych. Jeśli używamy pieluch jednorazowych, trzeba włożyć dodatkowo jedną tetrową.
  • Pieluchy i ubranka należy prać w delikatnych proszkach przeznaczonych dla dzieci i obserwować skórę malucha. Jeśli wystąpi wysypka, a nie będą to potówki, warto zmienić proszek.
  • W drugim tygodniu można rozpocząć tzw. wietrzenie. Ubrane jak na dwór dziecko w wózeczku stawiamy koło balkonu lub w pokoju z dużym oknem. Zaczynamy od 15 minut, potem dłużej. A w trzecim tygodniu możemy rozpocząć spacery. Warto nakarmić malucha przed wyjściem, przewinąć i nie martwiąc się, że nie śpi, wyjść lub wystawić wózek do ogrodu. Świeże powietrze i kołysanie wózka na pewno zadziała kojąco i uśnie. Nie ma nic zdrowszego niż świeże powietrze.

KARMIENIE

Jedynym właściwym pokarmem dla noworodka jest mleko mamy:

  • Należy karmić według potrzeb dziecka i matki, czyli wtedy gdy maluch się budzi, kwili, rusza charakterystycznie buzią, a także wtedy mamie przepełniają się piersi. Jeśli dziecko śpi zbyt długo, czyli ponad 3-4 godziny, warto je obudzić i przypomnieć o jedzeniu.
  • Noworodka karmić trzeba często, minimum 8 razy na dobę, również w nocy
  • Przystawienie musi być prawidłowe, ssanie musi trwać odpowiednio długo, min. 10 minut
  • Nie należy podawać nic poza pokarmem, od 3 tygodnia należy podawać dziecku witaminę D3, po 1-2 krople dziennie w okresie jesienno-zimowym i w dni deszczowe w okresie wiosenno-letnim
  • Podawanie smoczka nie jest konieczne dla prawidłowego rozwoju dziecka, a łatwo popsuć świeżo opanowany sposób ssania piersi
  • Nie każdy płacz dziecka oznacza głód! Noworodek płacze z wielu innych powodów.

WARTO ZNAĆ WSKAŹNIKI SKUTECZNEGO KARMIENIA

Twoje dziecko najada się jeśli:

  • jest karmione minimum 8 razy na dobę, ma prawidłową pozycję przy piersi i dobry mechanizm ssania;
  • jest aktywne przy piersi, słychać wyraźnie łykanie, które trwa minimum 5-10 minut przy jednej piersi;
  • odczuwasz mrowienie lub ucisk w piersi związany z wypływem mleka, piersi są pełniejsze przed niż po karmieniu;
  • dziecko jest aktywne, zadowolone, ma dobrze napięte mięśnie, budzi się do karmienia, ssie aktywnie;
  • moczy minimum 6 pieluch na dobę, a mocz jest jasny i bezwonny;
  • oddaje kilka do kilkunastu papkowatych stolców dziennie (minimum 2 duże)
  • oddawanie smółki trwa 1-2 pierwsze doby

Dr Magdalena Nehring - Gugulska

 
następny artykuł »

www.sklep.npr.pl

 Warto karmic piersia

 Zeszyt

 Sztuka popor

 Nowa Sztuka NPR

Nowa karta - pobierz

 Karta obserwacji

Nasze propozycje

 Dobra nowina
© 2017 Naturalne planowanie rodziny :: Joomla! jest Wolnym Oprogramowaniem wydanym na licencji GNU/GPL.